Οι εξελίξεις στη διαχείριση των αλυσίδων εφοδιασµού τροφίμων (Food Supply Chain Management)
Ικανοποίηση των αναγκών και των προτιµήσεων των καταναλωτών
Στις μέρες μας για τις επιχειρήσεις της αλυσίδας των τροφίμων (παραγωγή, επεξεργασία, μεταποίηση, τυποποίηση, διανομή) υπάρχει ανάγκη τόσο για αυξηµένη αποδοτικότητα, όσο και για ασφάλεια στα τρόφιµα. Η κάλυψη των απαιτήσεων αυτών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή δραστηριοποίηση των επιχειρήσεων όταν τουλάχιστο εντάσσονται σε αλυσίδες προµηθειών.
Οι κυριότερες δυνάµεις αλλαγής που επιδρούν στο δυτικό τουλάχιστο κόσµο είναι:
- ο κορεσµός της αγοράς, µε συνέπεια την µεταφορά του ελέγχου στους καταναλωτές και την αντιστροφή της αλυσίδας διανοµής που έχει πλέον σαν σηµείο εκκίνησης τον καταναλωτή και όχι το στάδιο της παραγωγής.
- Η τεχνολογία της πληροφορικής, η οποία έχει αυξήσει την ταχύτητα της επικοινωνίας και έχει επιτρέψει την µαζική εξειδίκευση. Σαν αποτέλεσµα καταναλωτής έχει πολλή µεγαλύτερη δυνατότητα επιλογής σε σχέση µε το παρελθόν. Σήμερα για παράδειγµα ένα super market έχει 30 χιλιάδες περίπου προϊόντα, ενώ πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια είχε 10 µόνο χιλιάδες προϊόντα.
- Η παγκοσµιοποίηση είναι ένας ακόµη παράγοντας που έχει συντελέσει στην αλλαγή της ροής των αγαθών και έχει αυξήσει τις δυνατότητες διασυνοριακής συνεργασίας µε πολλές αλυσίδες εφοδιασµού να δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από µια χώρες.
- Οι δυνάµεις της αγοράς, έχουν µεταβληθεί και ο ιδιωτικός τοµέας έχει πλέον αναλάβει τον καθοδηγητικό ρόλο, ενώ ο δηµόσιος τοµέας ακολουθεί µε απόσταση.
Στη σύγχρονη επιχειρηµατικότητα, η παγκόσµια οικονοµία µετατρέπεται σε µια οικονοµία δικτύων (networks economy), κάτι που επιβάλει το περαιτέρω άνοιγµα των συνόρων και τον προσανατολισµό προς τις απαιτήσεις της αγοράς σε αντίθεση µε τα κλειστά συστήµατα του παρελθόντος που ήταν προσανατολισµένα στην παραγωγή.
Οι ¨παλιές¨ επιχειρήσεις που ήταν προσανατολισµένες στη παραγωγή είχαν στόχο να µεγιστοποιήσουν τον όγκο παραγωγής τους θεωρώντας ότι το κόστος ήταν πιο σηµαντικό από την ποιότητα. Αυτό όμως σήμερα είναι κάτι που πρέπει να αλλάξει. Οι επιχειρήσεις αυτές έδιναν έµφαση στον άριστο σχεδιασµό των διαφόρων λειτουργιών και η ανταλλαγή πληροφοριών είχε περιορισµένη έκταση.
Εάν δούµε όµως τις ¨νέες¨ επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις του µέλλοντος, θα παρατηρήσουµε πως αυτές στοχεύουν πλέον στην ικανοποίηση των επιθυµιών του καταναλωτή, στη µεγιστοποίηση της προστιθέµενης αξίας, εφαρµόζουν διαδικασίες στρατηγικού σχεδιασµού και υιοθετούν πληροφοριακά συστήµατα που διατρέχουν ολόκληρη την αλυσίδα.
Οι µεταβολές αυτές επιβάλλουν µε τη σειρά τους την ανάγκη για ευρύτερη εφαρµογή πρακτικών που ενισχύουν τη λειτουργία των αλυσίδων εφοδιασµού (food supply chains).Οι συγκεκριµένες επιµέρους ανάγκες που οδηγούν προς τη κατεύθυνση αυτή είναι :
- Ο καταµερισµός της αγοράς, λόγω της διαφοροποίησης των προϊόντων αλλά και εξαιτίας της µείωσης του κύκλου ζωής τους. Ως συνέπεια έχουµε την διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασµού.
- ∆εύτερη ανάγκη είναι η ανταπόκριση στις επιθυµίες του καταναλωτή σχετικά µε την ποιότητα, την αειφορία, την ασφάλεια των τροφίµων, την υγιεινή καθώς και την ευηµερία των ζώων. Προκειµένου να ανταποκριθούν οι επιχειρήσεις στις ανάγκες αυτές εφαρµόζουν αρχές ολοκληρωµένης διαχείρισης από την αρχική παραγωγή µέχρι την τελική κατανάλωση, έτσι ώστε να είναι σε θέση πάντοτε να ελέγχουν οτιδήποτε σχετικό µε την παραγωγή και την διακίνηση του προϊόντος σε όλα τα στάδιο. Αυτό αποτελεί πλέον αναγκαιότητα σε ολόκληρη την ΕΕ.
- Άλλη µια απαίτηση αφορά την ανάγκη µείωση του κόστους λειτουργίας την αλυσίδας εφοδιασµού, κάτι που επιβάλει την βελτίωση της αποδοτικότητας, µείωση του χρόνου διακίνησης και µείωση των απαιτούµενων αποθεµάτων. Πρέπει κατά συνέπεια τα προϊόντα να παράγονται και να µεταφέρονται γρήγορα κάτι που είναι ιδιαίτερα σηµαντικό για τα νωπά προϊόντα, η ποιότητα των οποίων µπορεί πολύ εύκολα να υποβαθµισθεί.
Εάν θελήσουµε να εξετάσουµε πως οι απαιτήσεις που προαναφέρθηκαν αντιµετωπίσθηκαν, τότε θα διαπιστώσουµε πως σχετικές πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί σε όλο το κόσµο τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια. Υπάρχουν τέτοια προγράµµατα στη Βόρεια και νότια Αµερική στην Ασία την Ιαπωνία, την Αυστραλία καθώς και στην Ευρωπαική Ένωση (Ολλανδία κλπ).
Η διαδικασία που ακολουθείται στα προγράμματα αυτά περιγράφεται από µια προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή, εκµάθηση µέσα από την εφαρµογή, επιδίωξη για ύπαρξη συνεργειών και συµβατότητας, συνεταιρισµοί µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα, ενίσχυση της ανταγωνιστικής θέσης της αγροτοβιοµηχανίας και τέλος ενίσχυση της υποδοµής τεχνογνωσίας στην αλυσίδα.
Οι λόγοι για τους οποίους θα έπρεπε να υιοθετηθεί ένα πρόγραµµα διαχείρισης της αλυσίδας εφοδιασµού περιληπτικά είναι:
- η βελτίωση της απόδοσης στην λειτουργία της αλυσίδας ενώ παρατηρούµε ότι υφίσταται παράλληλα η λεγόµενη αντιστροφή της αλυσίδας
- βελτίωση της αποδοτικότητας στην αλυσίδα
- η επίτευξη καλύτερης εµπιστοσύνης και επικοινωνίας και τέλος
- επιτυγχάνεται µια καλύτερη τοποθέτηση στη διεθνή αγορά.
Για όλους αυτούς τους λόγους, η συνεργασία των επιχειρήσεων στα πλαίσια τέτοιων αλυσίδων εφοδιασµού είναι πολύ σηµαντική. Από µια σχετική έρευνα που έγινε για την εφαρµογή προγραµµάτων Supply Chain Management µέχρι σήµερα προκύπτει ότι τα καλύτερα αποτελέσµατα πραγµατοποιήθηκαν:
- στους τοµείς της ολοκληρωµένης φροντίδας στην αλυσίδα
- στον πελατοκεντρικό προσανατολισµό
- στην καλύτερη ροή των πληροφοριών
- και τέλος στην ικανοποίηση των πελατών
Τα αποτελέσµατα αυτά καταδεικνύουν ότι η συνεργασία και η συµµετοχή σε κοινά προγράµµατα είναι πραγµατικά επωφελής για τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με το τρόφιμο.
του
Χρήστου Δ. Κατσάνου
Εκδότης του Portal Hydroponics.gr
Ο Χρήστος Κατσάνος έχει σπουδάσει την Γεωπονική, τη Διοίκηση Επιχειρήσεων και τις Διαπραγματεύσεις. Ασχολείται με όλη την αλυσίδα του αγροτικού επιχειρείν εδώ και 32 χρόνια. Είτε ως Υπεύθυνος παραγωγής, είτε ως επιθεωρητής συστημάτων διαχείρισης Τροφίμων και Περιβάλλοντος, είτε ως Σύμβουλος Ολικής Διαχείρισης Θερμοκηπίου σε όλες τις μεγάλες μονάδες της Ελλάδας, είτε ως Σύμβουλος Αναγεννητικής Αμπελουργίας.
Αρκετά από τα project του έχουν βραβευτεί, όπως το Tomaccini – το πρώτο snack τοματάκι στην Ελληνική αγορά, η Πράσινη Επιχείρηση Υδροπονικής Φράουλας με το όνομα FraoulaBest , το “Keys 2 my Crops” με τη συμμετοχή 8 χωρών της Ευρώπης.Σήμερα ασχολείται ενεργά με την ESG (Environmental, Society, Governance) Sustainability, το Branding μέσω της CorporateTV της TROPOS Branding και είναι εκδότης του portal hydroponics.gr.
